21 marca 2020 roku dowiemy się, kto otrzyma Nagrodę Literacką Prezydenta Miasta Gdańska Europejski Poeta Wolności. Tym samym, po 10 latach, zamyka się cykl wydawniczy, w którym Instytut Kultury Miejskiej wprowadzał do polskiego obiegu literackiego najnowszą europejską poezję. Na rynku dostępnych jest obecnie 46 tomów poetyckich z 46 krajów (pojmowanej geograficznie) Europy. Najnowsze wydawnictwa z Bośni i Hercegowiny, Czarnogóry, Gruzji, Irlandii, Luksemburga, Litwy, Łotwy i Malty są już dostępne w sprzedaży.

– Nagroda Literacka Europejski Poeta Wolności to wyróżnienie szczególne – ma ona za zadanie wspierać europejską poezję, tego szczególnie ważnego medium, choć często pomijanego w naszym świecie – opisuje Tadeusz Dąbrowski z Rady Programowej Festiwalu EPW 2020.

Tomy nominowanych poetów zgłaszane są przez wybitnych tłumaczy literatury, dzięki którym poznajemy nowych twórców i ich państwa, a przede wszystkim nowe konteksty kulturowe europejskiej wspólnoty. Festiwal Europejski Poeta Wolności, podczas którego twórcy i ich tłumacze zaprezentują tomy, odbędzie się 19-22 marca 2020 roku w Gdańsku.

Najnowsze wydawnictwa z serii Europejski Poeta Wolności: „Gęsia skóra”, Darko Cvijetić (Bośnia i Hercegowina), przekład: Miłosz Waligórski, „Czarne boisko”, Balša Brković (Czarnogóra), „Tobie wolno”, Zwiad Ratiani (Gruzja), przekład: Magda Nowakowska, Sinéad Morrissey (Irlandia), przekład: Magda Heydel. „Po trzęsieniu” Jean Portante (Luksemburg), „Właśnie” Agnė Žagrakalytė (Litwa), przekład: Agnieszka Rembiałkowska, „Wielkanoc”, Inga Gaile (Łotwa), przekład: Agnieszka Smarzewska, „Czterdzieści dni”, Antoine Cassar (Malta), przekład: Zuzanna Gawron.

Nagroda Literacka Miasta Gdańska Europejski Poeta Wolności ma za zadanie wspierać i promować europejską poezję. W każdej edycji konkursu nominowani są poeci i autorzy z ośmiu europejskich państw. Nominacje do finału zgłaszają tłumacze, którzy jednocześnie proponują swoją wizję przekładu danego twórcy. Oprócz nagrodzonego poety, który otrzymuje 100 000 zł, wyróżniany jest także jego tłumacz nagrodą w wysokości 20 000 zł.

O nową, odświeżoną formułę programową Festiwalu Europejski Poeta Wolności, który towarzyszy Nagrodzie, zadba Rada programowa w składzie: Weronika Janeczko, Barbara Klicka i Tadeusz Dąbrowski. Na uczestników i uczestniczki wydarzenia czekają, niezmiennie, pasjonujące debaty, odkrywcze spotkania autorskie i wieczory czytania poezji w oryginale.

Międzynarodowy Festiwal Literatury Europejski Poeta Wolności 2020
Organizator: Instytut Kultury Miejskiej, Miasto Gdańsk
www.europejskipoetawolnosci.pl
www.facebook.com/europejskipoetawolnosci

Dotychczasowi laureaci i laureatki: 2010 – Uładzimir Arłow (Białoruś), 2012 – Durs Grünbein (Niemcy), 2014 – Dorta Jagić (Chorwacja), 2016 – Ana Blandiana (Rumunia), 2018 – Linda Vilhjálmsdóttir (Islandia).

Więcej o Nagrodzie: www.europejskipoetawolnosci.pl/o-nagrodzie/.

—–

Opisy tomów nominowanych do Nagrody Europejski Poeta Wolności 2020

„Gęsia skóra”, Darko Cvijetić (Bośnia i Hercegowina), przekład: Miłosz Waligórski.

Cvijetić pisze o wojnie w byłej Jugosławii i towarzyszących jej bestialskich zbrodniach sucho, rzeczowo, bez emocji. Przypomina reportera wojennego, który w poetyckich kadrach utrwala dramaty konkretnych osób. To nie jest opowieść o zwaśnionych narodach, zagładzie wiosek, okupacji miast. To są ujęcia konkretnych twarzy, pojedynczych śmierci, za którymi nie stoi ideologia, lecz czysta chęć zabijania z całą jej demoniczną banalnością. Darko Cvijetić (ur. 1968) – bośniacko‑hercegowiński poeta, prozaik, reżyser, aktor i dramaturg. Pracuje jako reżyser i dramaturg w Teatrze Prijedor w Republice Serbskiej.

„Czarne boisko”, Balša Brković (Czarnogóra), przekład Agnieszka Schreier

Na czarnym boisku XX wieku grają ze sobą poeta i piłkarz, bo jeszcze tylko poezja i futbol – jak twierdzi Brković – nadają życiu sens. Obaj zawodnicy starają się strzelić w światło bramki. Światło to silnie przebija przez ciemne wiersze czarnogórskiego poety, który chcąc zakumplować się z diabłem, ląduje ostatecznie w objęciach miłości. Balša Brković (ur. 1966) – czarnogórski poeta, prozaik i redaktor, zajmuje się krytyką teatralną, historią i ideologią anarchizmu. Tom Czarne boisko otrzymał w 2017 roku nagrodę im. Risto Ratkovicia za najlepszy tom poezji wydany w Serbii, Bośni i Hercegowinie, Chorwacji i Czarnogórze.

„Tobie wolno”, Zwiad Ratiani (Gruzja), przekład: Magda Nowakowska.

Wypróbowując na potrzeby wierszy różne wersje siebie, Ratiani rani bliskich i unicestwia swoje prywatne życie. Co dostaje w zamian? Świadomość, że w cierpieniu i umieraniu zawsze jesteśmy samotni oraz że poezja-kochanka, choć zaborcza, nie zdradza, a po śmierci pamięta o swoim poecie i przynosi na jego grób kwiaty, ilekroć sięgamy po jego tomik. Zwiad Ratiani (ur. 1971) – gruziński poeta i tłumacz. W 2005 roku otrzymał najwyższą gruzińską literacką nagrodę SABA.

„O równowadze”, Sinéad Morrissey (Irlandia), przekład: Magda Heydel

Podczas lektury wierszy Sinéad Morrissey nie ma wątpliwości, że równowaga świata nie jest bynajmniej jego stanem oczywistym. Architektura tej poezji jest ekstrawagancka i krucha, balansuje na granicy niemożliwego, a jednak okazuje się możliwa, choćby na piękną chwilę. Sinéad Morrissey (ur. 1972 r. w hrabstwie Armagh w Irlandii Północnej, dorastała w Belfaście) – poetka. Ukończyła studia w Trinity College w Dublinie. W 2014 r. władze miasta Belfast wybrały ją Poetkę Laureatkę, przyznając ten tytuł po raz pierwszy.

„Właśnie” Agnė Žagrakalytė (Litwa), przekład: Agnieszka Rembiałkowska

Agnė Žagrakalytė jest szamanką, obeznaną w sztuce rzucania i odczyniania uroków. Świetnie dogaduje się z dziką naturą, nie mniej sprawnie porusza się w gąszczu tekstu. Jest zachłanna, nienasycona, śmiała, poznaje przez dotyk, przez ciało i krew. Ma ucho wyczulone na zgrzyty tektoniki, szum turbin pamięci, piski narcyzmu, trzaski wirów nicości. Agnė Žagrakalytė (ur. 1979 r. w Puodžiai w rejonie poswolskim) – poetka, powieściopisarka, eseistka, felietonistka. Pisze eseje i felietony dla litewskich magazynów poświęconych kulturze. Tom Štai zdobył na Litwie pierwsze miejsce w plebiscycie Książka Roku 2017 (w kategorii poezja).

„Po trzęsieniu” Jean Portante (Luksemburg), przekład: Wawrzyniec Brzozowski

Wiersze Jeana Portante’a powstawały w Bibliotece Babel Jorge-go Luisa Borgesa, gdzie wszystkie książki z przeszłości, współczesności i przyszłości wchodzą ze sobą w dialog. To poezja z jednej strony symboliczna, wizyjna i „natchniona”, lecz głównym jej paliwem jest sam język, etymologia i brzmienie słów, ich melodia, która dla poety często tożsama jest ze znaczeniem. Jean Portante (ur. 1950) – luksemburski poeta, tłumacz, prozaik i dramatopisarz. Laureat nagród Prix Ruteboef, Prix Tony Bourg, Prix Servais (dwukrotnie), Louis Montalo, Batty Weber.

„Wielkanoc”, Inga Gaile (Łotwa), przekład: Agnieszka Smarzewska

Autorka Wielkanocy udowadnia, że świat można zbudować od podstaw jak domek z klocków, w oparciu o dowolny zestaw słów i skojarzeń. Że to, jak żyjemy, jest wyłącznie kwestią wyobraźni. Poezja i życie to ocean możliwości, po którym żeglujemy i w którym toniemy. Wiersze Ingi Gaile uczą nas samodzielnego ciosania łódek. Inga Gaile (ur. 1976 r. w Rydze) – poetka, powieściopisarka, tłumaczka, dramatopisarka. Autorka sześciu tomów poezji, w tym jednego z poezją dla dzieci. Przewodnicząca łotewskiego PEN Clubu.

„Czterdzieści dni”, Antoine Cassar (Malta), przekład: Zuzanna Gawron

Cassar wędruje przez życie i przez tekst, przez krajobrazy i historię literatury, cierpi jak Hiob i narażony jest na pokusy jak Chrystus podczas czterdziestu dni postu. Romantyczny patos i barokowa metaforyka są jego orężem przeciwko szaleństwu. Antoine Cassar (ur. 1978 w Londynie) – poeta, tłumacz oraz działacz kulturalny. Czterdzieści dni (2017) to zbiór wierszy o traumach dzieciństwa, depresji oraz chodzeniu jako formie autoterapii; w 2018 roku tom otrzymał Krajową Nagrodę Książkową Malty.

Wydanie tomów: Zwiada Ratianiego „Tobie wolno” oraz Darko Cvijeticia „Gęsia skóra” dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Powiązane projekty

Instytut Kultury Miejskiej 2019