Co dla Krzysztofa Czyżewskiego oznacza „praktykowanie idei”? Jeśli ideą jest współistnienie, a praktyką – komunikacja, to współtworzone przez niego sejneńskie „Pogranicze” jest warsztatem porozumienia – gdzie szuka się środków wyrazu, dociera do głębokich pokładów pamięci, odkrywa archiwa, komunikuje się z Innym. Do rozmowy na temat książki „Małe centrum świata”, która jest swoistym przewodnikiem po praktykach pogranicznego współistnienia, zaprasza 27 listopada o godz. 18.00 Instytut Kultury Miejskiej. Spotkanie poprowadzi Paweł Huelle. Wstęp wolny.

Pisanie o dialogu kultur w czasach Brexitu jest obarczone zwiększonym ryzykiem. Dlatego temu, co powszechne – rozpadowi, konfliktom, agresji – Czyżewski przeciwstawia kulturę obejmującą i zakorzeniającą, która zaprasza do współudziału, włącza do wspólnoty i pomaga w odnajdywaniu drogi do własnej tożsamości. Zadanie Ośrodka „Pogranicze” nie polega rzecz jasna na tym, by zażegnać konflikt na Bliskim Wschodzie albo zszyć rozdartą Unię Europejską. Polega natomiast na tym, by uczyć się od każdego, kto do „Pogranicza” zawita, jak nazywać zerwanie i razem z przybyszem pracować nad „tkanką łączną”. Kiedy to się udaje, niewielkie Sejny i Krasnogruda na moment stają się małym centrum świata – opisuje książkę Krzysztofa Czyżewskiego krytyk literacki i profesor UAM w Poznaniu, Przemysław Czapliński.

Radosław Kobierski recenzuje w miesięczniku „Znak”: Nie idea, lecz nieustająca praktyka. Nie pasywny kult przeszłości, który mógłby się przerodzić w elitarny profesjonalizm albo cepeliadę, lecz przeszłość zorientowana na przyszłość. Nie muzeum Europy Środkowo-Wschodniej, ale Europa wyburzonej niegdyś przestrzeni, fizycznej i symbolicznej – dróg, ścieżek i mostów, Europa dialogu i wielu kulturowych prędkości. Nie rejestr anachronizmów, tylko kolosalne ryzyko, jakie niesie ze sobą spotkanie z Innym, jego historią i zdemolowanym rodowodem. Reżimy XX w. bezlitośnie nastawiły wieloetniczne narody przeciw sobie, Krzysztof Czyżewski i Fundacja Pogranicza grają tą samą kartą, żeby skutki hekatomby zatrzymać, wszakże groźba powrotu do idei państw narodowych, zdawałoby się, zdyskredytowana i pogrzebana raz na zawsze, powraca jak upiór. Imre Kertész to przewidział, ale kto go słuchał?

Ze zbiorów Centrum Dokumentacji Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach. Autor zdjęcia: Piotr Fiedorowicz

„Małe centrum świata. Zapiski praktyka idei” tylko pozornie są kolejną przypowieścią o sejneńskiej i krasnogrudzkiej wspólnocie. Ten temat, powracający zresztą w książkach Czyżewskiego, jest chyba jedynie pretekstem (istotnym, wciąż chodzi o nowego odbiorcę i nowe formy dialogu) do wyrażenia niepokoju, znacznie głębszego niż ten, który towarzyszył pisaniu „Ścieżki pogranicza” (2001). Małe centrum świata w oblężonej twierdzy, apostoł gość-inności w niegościnnym kraju – oto z czym musi się dzisiaj mierzyć idealista, a zarazem praktyk idei. Nie znajdziemy jednak w „zapiskach” żadnego fatalizmu ani śladów kapitulacji. To nie ten adres. Jeśli z paranoi, która powoli wszystkich nas ogarnia, on wychodzi bez szwanku, warto wsłuchać się w ten głos. Być może więcej ostrzeżeń nie będzie.

Krzysztof Czyżewski – praktyk idei, poeta i eseista, redaktor. Animator programów dialogu międzykulturowego w Europie Środkowej, na Bałkanach, Kaukazie, Azji Środkowej, Indonezji, Bhutanie i innych pograniczach świata. Współtwórca Fundacji „Pogranicze”, Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach oraz Międzynarodowego Centrum Dialogu w odremontowanym dworze rodziny Czesława Miłosza w Krasnogrudzie na granicy polsko-litewskiej.

Prowadzi międzynarodową latającą kawiarnię literacką „Café Europa”, która jest platformą łączącą czytanie poezji z muzyką i dyskusją a spotkania odbyły się m.in. w Sarajewie, Bukareszcie, Krakowie, Amsterdamie, Sztokholmie, Warszawie, Barcelonie i Nowym Jorku.Przez wiele lat współpracował z Instytutem Społeczeństwa Otwartego w Budapeszcie jako członek rady do spraw kultury. Przewodniczący kapituły Nagrody im. Ireny Sendlerowej oraz Rady Kongresu Kultury Partnerstwa Wschodniego. Wykładowca na wielu uczelniach na całym świecie. Jest również autorem i współautorem książek Ścieżka pogranicza; Miłosz. Tkanka łączna; Podręcznik dialogu. Zaufanie i tożsamość; Miłosz – Dialog – Pogranicze; Podlasie. Pamięć – Tożsamość – Rozwój;  zbioru esejów Linia powrotu. Zapiski z pogranicza; Małe centrum świata. Zapiski praktyka idei.


„Małe centrum świata. Zapiski praktyka idei”. Spotkanie z Krzysztofem Czyżewskim w IKM

Data: 27 listopada, godz. 18.00

Prowadzenie: Paweł Huelle

Miejsce: Instytut Kultury Miejskiej, ul. Długi Targ 39/40

 

Zdjęcia ze zbiorów Centrum Dokumentacji Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów w Sejnach. Autor zdjęć: Piotr Fiedorowicz.

Strona Fundacji http://pogranicze.sejny.pl/

Instytut Kultury Miejskiej 2016