Ultima Parada. Pozytywnie o śmierci – 2. edycja

Rozmawianie o umieraniu nie zabija! 

Zapraszamy na „Ultima Parada. Pozytywnie o śmierci” 

Warsztaty planowania ostatniej drogi i opracowania pamiątek rodzinnych, dyskusje o estetyce pogrzebowej i technologii w służbie żałoby – 17 i 18 stycznia 2026 podczas wydarzenia „Ultima Parada. Pozytywnie o śmierci” zaprosimy do refleksji o końcu życia.  

– Bardzo lubię hasło, że od rozmów o śmierci się nie umiera – mówi Łukasz Jaroń, kurator wydarzenia. – Wręcz przeciwnie: mocno wierzę, że otwarta dyskusja na ten temat, bez tabu i skrępowania, pozwala nam lepiej zrozumieć, kim jesteśmy. Bo dobra śmierć to przede wszystkim piękne zakończenie dobrego życia.  

Pierwszy dzień wydarzenia poświęcony będzie dialogowi tradycji z nowoczesnością. Otworzy go warsztat planowania ostatniej drogi. Po nim zaprosimy na rozmowy o czerpaniu z dawnych rytuałów związanych z odchodzeniem. O swoich doświadczeniach z reinterpretacją tradycji i poszukiwaniem nowego języka opowiedzą celebrantka humanistyczna i projektantka rytuałów Monika Stasiak, etnolożka, śpiewaczka i badaczka kultury Kaszub Joanna Gostkowska oraz edukatorka Agnes Tołoczmańska, znana w mediach społecznościowych jako Agnes Zza Grobu. Dzień zamknie spotkanie na temat współczesnej estetyki pogrzebowej: o designie artykułów funeralnych i specyfice pracy w tej branży opowiedzą m.in. artystka Ania Witkowska oraz celebrantka i architektka Katarzyna Przała.  

Drugi dzień „Ultima Parada. Pozytywnie o śmierci” rozpięty będzie między pamięcią a przyszłością. Zainicjuje go warsztat snucia opowieści wokół pamiątek rodzinnych, prowadzony przez Jacka Górskiego ze stowarzyszenia Opowiadacze Historii. W niedzielę zaprosimy do poznania historii nieistniejących i znikających gdańskich nekropolii. Cykl miniwykładów będzie okazją do spotkania z historykami dr. Klaudiuszem Grabowskim i dr Anną Krüger. Na finał zainicjujemy rozmowę o tym, jak będzie wyglądać umieranie i żałoba w niedalekiej przyszłości: od lasów pamięci przez cyfrowe avatary naszych zmarłych aż po technologię w służbie… nieśmiertelności. W dyskusji wezmą udział Aleksandra Kulińska z infuture.institute, Agnieszka Paczkowska oraz Sylwia Kurcek, inicjatorka założenia pierwszego w Gdańsku „lasu pamięci”, który to projekt zwyciężył w Budżecie Obywatelskim 2025. 

– Nasze wydarzenie będzie okazją do spotkania i rozmowy ze specjalistkami i ekspertami, ale stworzymy też przestrzeń, gdzie każdy będzie mógł podzielić się refleksją o śmierci – mówi Łukasz Jaroń. – Nagrane wypowiedzi gości naszego wydarzenia zostaną włączone do wyjątkowego słuchowiska poświęconego indywidualnym doświadczeniom odchodzenia i żałoby. 

PROGRAM  

Ultima Parada. Pozytywnie o śmierci 

17-18 stycznia 2026 r. | Instytut Kultury Miejskiej, ul. Targ Rakowy 11, Gdańsk 

17 stycznia 2026 

11.00 You Only Die Once. Warsztat planowania ostatniej drogi (obowiązują zapisy) 

14.00 Powrót do rytuału. Jak przeżywamy odchodzenie i żałobę w dobie AI – dyskusja z udziałem Moniki Stasiak, Joanny Gostkowskiej oraz Agnes Tołoczmańskiej, 

16.00 O projektowaniu artykułów funeralnych, estetyce pogrzebowej i edukacji o śmierci – miniwykłady i spotkanie z dr Anią Witkowską i Katarzyną Przałą 

18 stycznia 2026 

11.00 Warsztat opowieści o pamiątkach rodzinnych (obowiązują zapisy) 

14.00 (Nie)pamięć i tożsamość. Nieistniejące gdańskie cmentarze – miniwykłady i spotkanie z dr. Klaudiuszem Grabowskim, dr Anną Krüger. 

16.00 Lasy pamięci czy nekropolie online? O przyszłości śmierci – dyskusja z udziałem Aleksandry Kulińskiej, Agnieszki Paczkowskiej i Sylwii Kurcek. 

W trakcie wydarzenia będzie można dodać swój głos do audioinstalacji o śmierci! 

Debaty i spotkania otwarte będą nagrywane i udostępnione w internecie.  

Warsztaty przeznaczone są dla osób dorosłych. Wstęp płatny – bilety dostępne w serwisie Evenea. 

Warsztat „You Only Die Once” to przestrzeń do przemyślenia, ile kontroli nad śmiercią potrzeba, żeby z większym spokojem podejść do życia i zaproszenie do refleksji nad tym, jak zaplanować własne odejście z myślą o bliskich i sobie samym.  

Bilety: https://app.evenea.pl/event/yodo/ 

Warsztat opowieści o pamiątkach i historiach rodzinnych to okazja do pochylenia się nad sposobem, w jaki z pokolenia na pokolenie przekazujemy pamięć o naszych doświadczeniach. Uczestniczki i uczestnicy poznają metody storytellingowe i dobre praktyki wspierające opowiadanie w sposób wielozmysłowy, angażujący i atrakcyjny dla słuchaczy.  

Bilety: https://app.evenea.pl/event/pamiatkirodzinne/ 

Szczegóły wydarzenia: https://fb.me/e/ca0b9jqZ2 

Organizator: Fundacja Proxima Parada 

Współorganizacja: Instytut Kultury Miejskiej 

Patronat:  Stowarzyszenie Celebrantów i Celebrantek Humanistycznych, Fundacja Funerarium 

Patronat medialny: Radio Gdańsk, Prestiż Magazyn Trójmiejski 

Wydarzenie jest dofinansowane przez Unię Europejską NextGenerationEU ze środków Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). 

KONTAKT DLA MEDIÓW: Łukasz Jaroń, lukasz@proximaparada.org, tel.604 600 594 

AGNES TOŁOCZMAŃSKA – w mediach społecznościowych znana jako „Agnes zza grobu” edukuje o śmierci, pogrzebach i żałobie. Swoimi publikacjami, projektami oraz wykładami popularyzuje interdyscyplinarność tanatologii. Współautorka książki „Mamy trupa i co dalej – Od umierania do pochowania” oraz „Post Mortem – 105 nekroatrakcji, które musisz zobaczyć przed śmiercią”. W 2025 r. powołała Fundację Funerarium, gdzie razem z innymi specjalistami spełnia misję edukowania społeczeństwa o tym, co ostateczne. 

IG: @agnes_zza_grobu 

ANNA KRÜGER – doktor historii, specjalizująca się w historii powszechnej i Polski XIX i XX w., absolwentka Historii i Kulturoznawstwa na Uniwersytecie Gdańskim. Jej zainteresowania badawcze to kultura funeralna, historia społeczna i życie codzienne w Gdańsku XIX i XX w. oraz Sopot w 20-leciu międzywojennym. Autorka publikacji „Cmentarz Garnizonowy w Gdańsku. Miejsce pamięci ofiar komunizmu”, „Cmentarze przy Wielkiej Alei 1867 – 1945” oraz tekstów o cmentarzach w Nowym Porcie i Siedlcach w książkach Muzeum Gdańska z serii Historie Gdańskich Dzielnic. 

MONIKA STASIAK – antropolożka kultury, absolwentka Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Łódzkiego. Twórczyni Fundacji „Na progu”, która zajmuje się prowadzeniem świeckich ceremonii przejścia towarzyszących progowym momentom życia ludzkiego oraz edukacją w obszarze obrzędowości, śmierci i żałoby. W ramach projektu „Generator Innowacji. Sieci Wsparcia 3” pracuje nad poradnikiem popularyzującym pogrzeby domowe (home funerals). Jest członkinią kolektywu Instytutu Dobrej Śmierci. 

www.naprogu.pl 

KATARZYNA PRZAŁA – celebrantka funeralna i członkini kolektywu Instytutu Dobrej Śmierci. Przygotowuje i prowadzi pogrzeby w nurcie afirmacji życia zmarłej osoby. Zwraca szczególną uwagę na potrzeby i życzenia najbliższych, wierząc, że dobre pożegnanie pozwala łagodniej wejść w proces żałoby. Bliski jest jej temat straty osoby zwierzęcej. Edukację w tym obszarze traktuje jako swoją misję. Z wykształcenia projektantka wnętrz, tworzy również ceramiczne urny rękodzielnicze. Posiada tytuł doktora w dziedzinie sztuk pięknych i konserwacji dzieł sztuki. 

https://odprowadzam.pl/ 

ALEKSANDRA KULIŃSKA – badaczka trendów i twórczyni strategii długoterminowych. Pracuje w infuture.institute – instytucie badań nad przyszłością. W swojej praktyce badawczej często wykorzystuje niestandardowe, autorskie metody. Jej zainteresowania skupiają się na analizie zachowań ludzi i aktorów nieludzkich oraz oceny ich wpływu na przyszłość. W ramach Gdańskiego Stypendium Kulturalnego realizowała badania artystyczne zatytułowane „Kłopoty ze śmiercią”. Wspólnie z Łukaszem Jaroniem prowadzi audycję o śmierci „Bye Bye” w Radiu Ingrid. 

JOANNA GOSTKOWSKA – śpiewaczka, etnolożka i architektka, badaczka muzyki tradycyjnej, specjalizująca się w polskiej i kaszubskiej kulturze muzycznej, Współtwórczyni Stowarzyszenia Trójwiejska popularyzującego polską kulturę tradycyjną oraz członkini Akademii Głosów Tradycji, liderka i solistka kaszubskiego zespołu folkowego Drëszë. Pochodzi z Kaszub, od lat łączy działalność artystyczną z badaniami terenowymi i edukacyjnymi, m.in. prowadząc warsztaty śpiewu tradycyjnego, warsztaty pieśni żałobnych i repertuaru z tzw. pustych nocy na Kaszubach, podczas których uczestnicy poznają techniki wokalne oraz kulturowy kontekst pieśni związanych z odchodzeniem i żałobą.  

www.joannagostkowska.pl 

ANIA WITKOWSKA – artystka wizualna, graficzka, okazjonalna kuratorka, współtworząca kolektywy. Ukończyła z wyróżnieniem gdańską ASP na kierunku Grafiki i malarstwa (2003). Profesora w Akademii Sztuki w Szczecinie (Komunikacja Wizualna i Projektowanie Interakcji oraz Kuratorstwo i realizacja wystaw). W praktyce artystycznej czerpie z otaczającej rzeczywistości, używa różnych mediów – fotografii, instalacji i wideo. Prowadziła grupę Znajomi znad morza, współtworzy Plenum Osób Opiekujących Się, a z Alicją Karską Szare Wrony (autorski upcycling odzieży wełnianej w duchu ekonomii cyrkularnej). Intensywnie pracuje na polu graficznym, kooperując z osobami artystycznymi wizualnymi i dźwiękowymi oraz instytucjami kultury i NGO. Współpracuje z wydawnictwem Części Proste. Jej prace znajdują się w kolekcjach Narodowej Galerii Sztuki „Zachęta”, NOMUS MNG w Gdańsku, CSW ŁAŹNIA w Gdańsku, Muzeum Dolnośląskim oraz u kolekcjonerów prywatnych.  

In: ania_witkowska_art 

JACEK GÓRSKI – doktor nauk ekonomicznych, pracujący od 1995 r. w Wydawnictwie Prawniczym LEX (obecnie Wolters Kluwer Polska). Od 2012 r. działa w stowarzyszeniu Opowiadaczy Historii Dolnego Miasta w Gdańsku, którego prezesem jest od 11 lat. Aktywnie działa na rzecz dzielnicy Dolne Miasto oraz sąsiedzkich Starego Przedmieścia i Długich Ogrodów. Przewodnik lokalny, prowadzi wykłady i spotkania tematyczne oraz archiwista społeczny. W archiwum Opowiadaczy Historii gromadzi i udostępnia materiały dotyczące m.in. historii mówionej, zdjęć, grafik, map, artykułów prasowych, dokumentów osobistych i dokumentów życia społecznego. 

ŁUKASZ JAROŃ – animator kultury, twórca projektów na styku działań artystycznych i społecznych, od niemal 20 lat związany ze środowiskiem organizacji pozarządowych. Współpracował m.in. z Bankiem Żywności w Trójmieście i Federacją Polskich Banków Żywności, a także Akademickim Centrum Kultury „Alternator” UG i Nadbałtyckim Centrum Kultury w Gdańsku. Członek Fundacji Proxima Parada, pomysłodawca i kurator projektu „Ultima Parada. Pozytywnie o śmierci”. Od 2025 roku wspólnie z Aleksandrą Kulińską prowadzi audycję „Bye Bye” w Radiu Ingrid. Zawodowo związany z Akademią Muzyczną im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku. Po pracy robi na drutach, rozwiązuje krzyżówki i za dużo myśli. 

KLAUDIUSZ GRABOWSKI – historyk sztuki, doktor nauk historycznych i pracownik Muzeum Gdańska, specjalizujący się w historii i dziedzictwie kulturowym Gdańska. Doktorat obroniony w 2024 roku poświęcił pielęgnacji, likwidacji i zakładaniu cmentarzy w powojennym Gdańsku. Jego zainteresowania skupiają się wokół kształtowania układu przestrzennego rodzinnego miasta i sztuki w przestrzeni publicznej. Autor wystaw m.in. „Gdańsk piękniejszy niż kiedykolwiek”, „Fenomen Falowca – geneza i recepcja ikony gdańskiej architektury”, „Grunwaldzka Dzielnica Mieszkaniowa” publikacji m.in. „Dekoracje architektoniczne Gdańska 1945-1989″, „Style architektoniczne w Gdańsku”, „Gdańsk pełen zwierząt” oraz artykułów poświęconych powojennej architekturze i urbanistyce gdańskich dzielnic: Stare Przedmieście, Siedlce i Nowy Port, kurator cyklu wykładów i spotkań „Gdańsk – miasto – sztuka” oraz „Wokół odbudowy Gdańska”. 

SYLWIA KURCEK – inicjatorka projektów Budżetu Obywatelskiego w Gdańsku. Autorka Lasu Pamięci – miejsca pochówku realizowanego na terenie Cmentarza Łostowickiego. Współtworzyła również projekt parku przy ul. Waryńskiego we Wrzeszczu. Las Pamięci to alternatywna forma pochówku; bez nagrobków i monumentalnych znaków, w przestrzeni natury, ciszy i równości. Zakłada pochówek pośród drzew, w biodegradowalnych urnach, bez ciężkich tablic i płyt nagrobnych – w sposób ekologiczny, ekonomiczny i z troską o zielone tereny miejskie.