Nie wyobrażacie sobie, do jakiego stopnia inspirujące macie tu powietrze – tymi słowami Oksana Zabużko opisała atmosferę w Gdańsku podczas swojego pobytu na rezydencji literackiej w tym mieście. Ukraińska pisarka wraz z piątką innych pisarek i twórców gościła w Gdańsku w 2022 roku w ramach programu Rezydencji Literackich, którego organizatorem jest Instytut Kultury Miejskiej. 

Oksana Zabużko
fot. Bartosz Bańka

Oksana Zabużko, jedna z czołowych ukraińskich pisarek i filozofek, autorka ponad 20 książek z tekstami poetyckimi, prozatorskimi, eseistycznymi i filozoficznymi oraz laureatka wielu nagród. Wybuch wojny w Ukrainie w lutym 2022 r. uniemożliwił jej powrót do kraju. Pobyt rezydencyjny pisarki związany był z pracą nad nową książką oraz spotkaniami z lokalnym środowiskiem twórczym i czytelnikami.

Rezydencje literackie w Gdańsku to projekt skierowany do pisarzy, pisarek, poetów, poetek, tłumaczy i tłumaczek z Polski, Ukrainy oraz Białorusi. Po raz pierwszy program wystartował w 2021 roku. 

Podsumowanie Rezydencji Literackich w 2021 roku

– Ważne jest dla nas to, aby Gdańsk pokazał, że jest miastem gościnnym dla twórców literatury i tłumaczy, a jednocześnie bardzo inspirującym – mówi Aleksandra Szymańska, dyrektorka Instytutu Kultury Miejskiej. – Głęboko wierzymy, że obecność twórców w Gdańsku, sieci kontaktów, rozmowy, budują różnorodność miasta, wzbogacając tak nas, jak i naszych gości.

Tegoroczny, zróżnicowany pod względem tematycznym nabór, wyłonił pięcioro uczestników i uczestniczek programu. We wrześniu na rezydencji humanistycznej poświęconej twórczości Marii Janion przebywał Błażej Warkocki. Badacz oprócz poszukiwań gdańskich śladów w biografii profesor Janion, poprowadził w czasie swojego pobytu wykład z elementami warsztatów pn. „Od „Transgresji” do „Dezorientacji”, czyli queer po polsku”. 

Dwie rezydencje zostały przygotowane dla twórców z Ukrainy. W październiku w Gdańsku przebywały pisarki Natalia Matoliniec – autorka wielokrotnie nagradzanych powieści dla młodych dorosłych oraz Roksolana Żarkova – eseistka, krytyczka literacka, badaczka kobiecego pisarstwa. Z pisarkami gdańska publiczność oraz środowisko akademickie i studenckie spotkały się w Instytucie Kultury Miejskiej, na Uniwersytecie Gdańskim oraz w bibliotekach w Gdańsku i w Gdyni.  

Natalia Matoliniets
fot. Bartosz Bańka
Roksolana Zharkova
fot. Bartosz Bańka

– Przyjazd do Gdańska oraz praca tutaj jest dla mnie chwilą oddechu. To nawet więcej niż tylko pobyt w bezpiecznym miejscu, to również możliwość pobycia sam na sam ze sobą i swoimi myślami – opowiada Natalia Matoliniec. 

Od początku listopada na rezydencji translatorskiej przebywała w Gdańsku tłumaczka Gabriela Abrasowicz pracując nad przekładem twórczości bośniacko-serbskiej autorki dramatów Tanji Šljivar. Rezydentka swoją wiedzą podzieliła się z gdańskimi studentami i studentkami podczas spotkania na Uniwersytecie Gdańskim w Zakładzie Slawistyki i Studiów Bałkańskich wygłaszając wykład pt. „Migracje w postjugosłowiańskiej produkcji dramatopisarskiej i teatralnej”. 

Gabriela Abrasowicz
fot. Bartosz Bańka

– Miałam tu ogromny komfort pracy, powiedziałabym nawet wielką higienę pracy. Udało mi się pogodzić naprawdę intensywną pracę nad tłumaczeniem ze zwiedzaniem, spotkaniami z bardzo ciekawymi ludźmi – o swoim pobycie rezydencyjnym w Gdańsku opowiada Gabriela Abrasowicz.

Pobyt rezydencyjny tłumaczki pozwolił na ukończenie przekładu twórczości Tanji Šljivar. Książka pt. „Jesteśmy tymi… i inne dramaty” niedawno ukazała się drukiem. LINK do książki: Jestesmy tymi… i inne dramaty | Agencja Dramatu i Teatru „ADiT”

W partnerstwie ze Staromiejskim Domem Kultury w Warszawie oraz Krakowskim Biurem Festiwalowym stworzył stronę internetową poświęconą rezydencjom literackim w Polsce – http://literaryresidenciespoland.pl oraz specjalną grupę na Facebooku https://www.facebook.com/groups/2897784220505632, która służy wymianie informacji o aktualnych programach i stypendiach dla twórczyń i twórców zainteresowanych rezydencjami. Partnerami projektu są Unia Literacka i Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury. 

W 2023 roku Instytut Kultury Miejskiej i Miasto Gdańsk ponownie zaproszą na rezydencje twórcze do Gdańska.  

Projekt finansowany z dotacji celowej Miasta Gdańska