ul. Długi Targ 39/40
80-830 Gdańsk

Znamy datę przełożonego z ubiegłego roku festiwalu NARRACJE. 12. odsłona wydarzenia odbędzie się nieco wcześniej niż zazwyczaj, bo nie w listopadzie, a w październiku. W 2020 roku festiwal nie doszedł do skutku ze względu na rosnącą liczbę zakażeń COVID-19 w Polsce i w Czechach, gdzie mieszkają kuratorzy oraz część zaproszonych do udziału w 12. edycji artystów i artystek. W tym roku na NARRACJE odbywające się pod hasłem Gdańsk 2080. Kongres Futurologiczny Instytut Kultury Miejskiej i Gdańska Galeria Miejska zapraszają do Wrzeszcza Dolnego 22 i 23 października 2021.

– Priorytetowe było i jest dla nas bezpieczeństwo publiczności oraz artystów i artystek. W ubiegłym roku, przy gwałtownie rosnącej liczbie zakażeń COVID-19 i wobec szeregu wprowadzanych ograniczeń, jako odpowiedzialni organizatorzy podjęliśmy trudną i w naszym poczuciu słuszną decyzję o odwołaniu festiwalu. Organizacja NARRACJI w dotychczasowej formule i przy specyfice wybranych prac była w takich warunkach niemożliwa. Liczymy, że w tym roku, biorąc pod uwagę wysoki współczynnik osób zaszczepionych w Trójmieście oraz zachowując wszelkie środki ostrożności, będziemy mogli bezpiecznie zorganizować festiwal w przestrzeni miasta – mówi Aleksandra Szymańska, dyrektor Instytutu Kultury Miejskiej.
Przypomnijmy: kuratorzy Piotr Sikora i Karina Kottova, hasło przewodnie Gdańsk 2080. Kongres Futurologiczny oraz artyści i artystki 12. edycji NARRACJI wybrani zostali w 2019 roku. Przygotowana przez Kottovą i Sikorę koncepcja została złożona na konkurs kuratorski 11. edycji festiwalu, jednak ze względu na specyfikę i czasochłonność realizacji zaproponowanej przez nich wizji, jury zdecydowało się zaproponować kuratorom nadzór nad 12. edycją wydarzenia, która pierwotnie miała się odbyć 20 i 21 listopada 2020. To, jak w zmieniającą się rzeczywistość wpisze się pomysł kuratorski Gdańsk 2080. Kongres Futurologiczny oraz prace artystów i artystek zobaczymy na NARRACJACH we Wrzeszczu Dolnym 22 i 23 października 2021 roku, tradycyjnie w piątek i sobotę.
– Pandemiczny 2020 rok sprawił, że praca nad NARRACJAMI wydłużyła się, dając nam czas na lepsze zrozumienie charakteru dzielnicy i na uważną pracę z artystkami i artystami. Podróż w przyszłość, jaką proponujemy podczas nadchodzącego festiwalu, z jednej strony odniesie się do prognozowanej przemiany krajobrazu, z drugiej zaś będzie próbą zredefiniowania relacji zachodzącej między człowiekiem i naturą. Zeszły rok nie tylko obnażył kruchość tej więzi, ale też wpłynął na to, w jaki sposób określa-my dziś zadania sztuki. Podczas NARRACJI to właśnie ona odgrywać będzie rolę narzędzia krytycznej analizy postpandemicznej rzeczywistości. – mówią Piotr Sikora i Karina Kottová, kuratorzy 12. odsłony NARRACJI Gdańsk 2080. Kongres Futurologiczny.

Artyści i artystki zaproszeni przez kuratorów do udziału w 12. edycji festiwalu NARRACJE:
Mark Fridvalszki (HU), Barbora Kleinhamplová (CZ), Kateřina Konvaliová (CZ), Magda Lazar (PL) i Michalina Bigaj (PL), Cecylia Malik (PL), Kateřina Olivová (CZ), Jan Matýsek (CZ), The Melancholy of Marissa Cooper: Zuzanna Žabková i Nik Timkova (SK), Centrum Centrum: Łukasz Jastrubczak i Małgorzata Mazur (PL), Tatuator Maciej (PL), Potencja: Karolina Jabłońska, Tomasz Kręcicki, Cyryl Polaczek (PL), Egill Sæbjörnsson (ISL), Lucia Sceranková (SK), Julita Wójcik (PL), Iza Tarasewicz (PL).
Organizatorem NARRACJI jest Instytut Kultury Miejskiej, współorganizatorem – Gdańska Galeria Miejska (instytucje kultury Miasta Gdańska).

Szczegółowy program pojawi się jesienią na stronie www.narracje.eu oraz na Facebooku festiwalu: www.facebook.com/NarracjeGdansk  

 


13. edycja festiwalu NARRACJE odbędzie się w listopadzie 2022 roku w gdańskiej dzielnicy Przeróbka. Komisja konkursowa oceniła propozycje nadesłane w drodze otwartego naboru i wybrała koncepcję kuratorską Emilii Orzechowskiej (kuratorki, artystki, producentki, animatorki kultury) i Bogny Świątkowskiej (pomysłodawczyni i prezeski zarządu Fundacji Bęc Zmiana). Koncepcja została zgłoszona pod roboczym tytułem „byliśmy, jesteśmy, będziemy”.

W skład komisji konkursowej weszli: Olga Wysocka (zastępczyni dyrektorki Zachęty Narodowej Galerii Sztuki), Ewa Łączyńska-Widz (dyrektorka BWA w Tarnowie), Stach Szabłowski (kurator), Aleksandra Szymańska (dyrektorka Instytutu Kultury Miejskiej – organizatora festiwalu), Piotr Stasiowski (dyrektor Gdańskiej Galerii Miejskiej – współorganizatora festiwalu).

Fragment uzasadnienia wyboru koncepcji „byliśmy, jesteśmy, będziemy”:

Rekomendując projekt pp. Emilii Orzechowskiej i Bogny Świątkowskiej „byliśmy, jesteśmy, będziemy”, jury zwróciło uwagę na podwójną uważność, którą wykazały się autorki, budując założenia swojej propozycji. Mamy na myśli po pierwsze wrażliwość na potencjał symboliczny mikro-dzielnicy Przeróbka. Z punktu widzenia życia codziennego oraz urbanistycznego porządku Trójmiasta jest to miejsce peryferyjne, zagospodarowane w równej mierze przez celowe działania człowieka, co przypadek, a także żyjącą w miejskiej warunkach naturę. Właśnie w tej peryferyjności i znaczeniowym niedopowiedzeniu dzielnicy kuratorki dostrzegły możliwość proklamowania Przeróbki „stolicą XXI wieku”, stawiając tezę, że kształt przyszłości określany będzie właśnie na obrzeżach i marginesach dzisiejszego porządku. 

Po drugie autorki projektu dały wyraz wyczuleniu na ducha czasu. Ten zaś podpowiada, by refleksję rozwijaną dziś za pomocą działań artystycznych rozszerzać poza problemy estetyczne, historyczne i społeczne definiowane w tradycyjnych, antropocentrycznych kategoriach. Jury doceniło zapowiedź kuratorek, które deklarują, że chcą pracować „blisko i nisko” rzeczywistości Przeróbki i wraz zaproszonymi artystkami i artystami szukać w tej dzielnicy platformy do rozwijania międzygatunkowej wspólnoty i podgatunkowej solidarności. Nasze uznanie zyskał także badawczy charakter projektu, którego autorki powstrzymują się od apriorycznych rozwiązań i konceptów. Zamiast przychodzić na Przeróbkę z gotowymi pomysłami i przeświadczeniami, kuratorki nastawione są na rzeczywiste, dogłębne studiowanie kontekstu dzielnicy; wyniki tych badań określą ostateczny kształt realizowanych w ramach NARRACJI przedsięwzięć.

Kuratorki wyodrębniły w koncepcji „byliśmy, jesteśmy będziemy” cztery najważniejsze wątki. Pierwszy z nich skupia się wokół zagadnień związanych z nieantropocentryzmem, międzygatunkowością i bioróżnorodnością: „[W swoich działaniach] Chcemy być blisko i nisko ziemi, głosić postulaty wspólnoty międzygatunkowej”, deklarują autorki koncepcji. Kolejnym obszarem zainteresowania kuratorek jest przyszłość – zarówno ta, która dotyczy dzielnicy, jak i przemian w sposobie definiowania celów i charakteru sztuki. Trzecim wątkiem jest eksplorowanie znaczeń „potencjału zmiany” oraz „wyobraźni do władzy”, czyli haseł pozostających w silnym związku ze sztuką aktywnie włączającą się w dyskurs społeczny i polityczny. „Wciąż słyszymy, że lepsza jest ewolucja niż rewolucja, że zmiany należy wprowadzać powoli i z rozwagą. Czujemy, że już nie mamy na to czasu”, piszą autorki koncepcji. Ostatni obszar wyodrębniony przez nie skupia się w haśle „przeróbki rzeczywistości”, które odwołuje się do innowacyjnych i inkluzyjnych sposobów projektowania i produkcji wydarzenia artystycznego.

We wstępie do koncepcji Orzechowska i Świątkowska zaznaczają narastającą potrzebę zmian: „Skutki uprzemysłowienia, grabieżczych działań człowieka wobec przyrody i zasobów naturalnych, chciwość, podporządkowanie wrażliwości kapitałowi i konsumpcji są już niemożliwe do zapudrowania. Potrzebna jest gruntowna przeróbka, zamiana tego, co nie działa w coś, co działa dobrze. Proklamujmy Przeróbkę stolicą XXI wieku!”.

– „byliśmy, jesteśmy, będziemy” to napis widniejący na jednym z dwóch pomników, jakie znajdują się na gdańskiej Przeróbce. Oba mają formę głazów narzutowych i upamiętniają wydarzenia ważne dla historii dzielnicy – zatrzymują je w czasie, a tym samym w świadomości mieszkańców. Wektor na osi czasu skierowany jest tu w „prawiek”. Jakie pomniki możemy „wyobrazić” sobie, patrząc w przyszłość Przeróbki? Jakie idee i postawy będziemy wynosić na piedestał? Czy hasło „byliśmy, jesteśmy, będziemy” możemy przypisać innej, nieantropocentrycznej perspektywie? Czy możemy zaproponować międzygatunkowe połączenie – „byliśmy” przypisać człowiekowi, „jesteśmy” materii, a „będziemy” wszystkim pozaludzkim istotom ziemskim, które przetrwają? – zastanawiają się kuratorki.

Ważnym elementem dla Emilii Orzechowskiej i Bogny Świątkowskiej jest też sam sposób prowadzenia produkcji festiwalu NARRACJE. Proces przygotowania i programowania wydarzenia odbędzie się w duchu idei kultura dla klimatu.

– Wybór Przeróbki na miejsce realizacji 13. edycji festiwalu NARRACJE daje możliwość produkcji i prezentacji prac artystycznych o dużym potencjale znaczeniowym. Festiwal trwa zaledwie 2 dni, jednak naszym celem będzie wykreowanie wiedzy i doświadczeń, które na Przeróbce pracować mogą o wiele dłużej. Dziś dystrybucja uczestnictwa się zmieniła. Odległości zostały przywrócone, ale dystans uległ skróceniu. Nasza propozycja akcentuje konieczność rozumienia sztuki jako użytecznego narzędzia uwidaczniania relacji przestrzennych, międzyludzkich i międzygatunkowych. Symboliczne ustanowienie Przeróbki stolicą XXI wieku będzie świetną do tego okazją – dodają kuratorki.

13. edycja festiwalu NARRACJE, listopad 2022. „byliśmy, jesteśmy, będziemy” (tytuł roboczy)

Kuratorki: Emilia Orzechowska, Bogna Świątkowska

Organizator: Instytut Kultury Miejskiej, współorganizator: Gdańska Galeria Miejska,instytucje kultury Miasta Gdańska

Biogramy kuratorek

Emilia Orzechowska – kuratorka, producentka i animatorka kultury. Ukończyła studia filmoznawcze w Instytucie Sztuk Audiowizualnych na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, Studium Animatorów Kultury w Gdańsku ze specjalizacją filmową oraz krytykę artystyczną na gdańskiej Akademii Sztuk Pięknych. Założycielka Stowarzyszenia A KuKu Sztuka, w którym do 2017 roku realizowała autorskie i interdyscyplinarne projekty artystyczne, m.in. Parkowanie (2007-2016) oraz Festiwal ARTLOOP (2011-2017). W swojej niezależnej praktyce kuratorskiej często odnosi się do historii miejsc lub osób. Lubi nieoczywiste lokalizacje i projekty site-specific. Często w narracji nawiązuje do przestrzeni, tworząc raczej doświadczenia niż prezentacje. Jej ostatni niezależny projekt kuratorski „The Dark Side Of The Sun”, odnosi się między innymi do takich pojęć jak dług ekologiczny, depresja klimatyczna czy ecocide i wynika z bieżących zmian w naturze, zmian klimatu i katastrofy ekologicznej, której jesteśmy uczestnikami. Na co dzień pracuje w Teatrze Miniatura w Gdańsku jako producentka teatralna oraz współpracuje z TRAFO Trafostacja Sztuki w Szczecinie w roli kuratorki, realizując wystawy oraz swój autorski cykl PERFOstacja, w ramach którego prezentuje performance’y i spektakle taneczne. Od sierpnia 2019 roku wraz z Elą Jabłońską i Wojtkiem Kotwicki współtworzy Fundację W788, która prowadzi programy rezydencyjne w miejscowości Kozielec na 788 kilometrze Wisły. www.w788.pl

Bogna Świątkowska – pomysłodawczyni, fundatorka i prezeska zarządu Fundacji Bęc Zmiana, z którą zrealizowała kilkadziesiąt projektów poświęconych przestrzeni publicznej, architekturze i projektowaniu, a także konkursów adresowanych do architektów i projektantów młodego pokolenia. Inicjatorka i redaktorka naczelna czasopisma „Notes na 6 tygodni”. Wcześniej naczelna pierwszego popkulturalnego miesięcznika „Machina” (1998–2001), autorka licznych tekstów, wywiadów, programów radiowych i telewizyjnych poświęconych współczesnej kulturze popularnej. Stypendystka Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2014). Członkini Społecznej Rady Kultury przy prezydencie m.st. Warszawy (2012-2015), Rady Architektury i Przestrzeni Publicznej m.st. Warszawy (2015-2018), a także Zespołu Eksperckiego ds. Kultury Lokalnej przy Narodowym Centrum Kultury (2015-2017). www.beczmiana.pl


Gdańsk-Przeróbka. Dzielnica festiwalowa 13. edycji NARRACJI w 2022 roku. 

13. edycja festiwalu NARRACJE odbędzie się w gdańskiej dzielnicy Przeróbka. To nieduża dzielnica robotnicza – nie ma tu znaczących instytucji, kościoła czy nawet parku. Zabudowa jest jednak stosunkowo różnorodna: znajdziemy tu zarówno nieduże domy otoczone ogrodami, jak i ceglane kamienice czy nawet 10-piętrowe wieżowce. Jej historię można streścić w jednym zdaniu: do XX wieku znajdowały się tu łąki, na których flisacy suszyli – „przerabiali” – zboże sprzedawane w Gdańsku, następnie zaś tutejsza nieduża osada zamieniła się w dzielnicę robotniczą, której kształt i rytm życia wyznaczały Zakłady Taboru Kolejowego. 

Geograficzne położenie dzielnicy jest niezwykle ciekawe, gdyż zajmuje ona zachodnią część Wyspy Portowej. Wyspa Portowa jest drugą – po Wyspie Sobieszewskiej – największą wyspą Gdańska. Powstała w 1840 roku, kiedy to spiętrzone przez zator lodowy wody Wisły przebiły nowe ujście do Zatoki Gdańskiej, odcinając od pozostałej części Mierzei Wiślanej obszar dzisiejszej Wyspy Portowej. Nowe ujście Wisły otrzymało miano Wisły Śmiałej, zaś stare koryto nazwano Martwą Wisłą. W 1912 roku oddano do użytku Most Siennicki, największy most zwodzony w Gdańsku – wcześniej od strony centrum miasta na Przeróbkę można się było dostać jedynie z pomocą promu kursującego przy owianej legendą Gęsiej Karczmie – zajeździe, w którym gościli król Jan III Sobieski i car Piotr I. 

W 1912 roku ruszyła budowa Głównych Warsztatów Kolejowych Gdańsk-Troyl. Budynki warsztatów rozmieszczono na obszarze 30 hektarów, wśród nich znalazły się dwie największe hale przemysłowe na Pomorzu Gdańskim. Budynki otrzymały efektowną i spójną oprawę architektoniczną. Po stoczniach, zakłady kolejowe były największym pracodawcą w Gdańsku, dlatego wkrótce obok nich zaczęto budować domy dla robotników, co znacznie wpłynęło na zmianę charakteru i wyglądu dzielnicy. 

Według wspomnień mieszkańców, powojenna Przeróbka bardziej przypominała wieś lub odległe przedmieście niż dzielnicę dużego miasta – domy otoczone były rozległymi sadami, ogrodami i podwórzami, na których hodowano zwierzęta. Z czasem jednak ogrody likwidowano i w ich miejscu stawiano kolejne budynki. W latach 50. przy ulicy Lenartowicza powstały 2-piętrowe domy, których spadziste dachy dobrze nawiązywały do zabudowy z okresu Wolnego Miasta. W latach 60. głównymi miejscami rozrywki dla mieszkańców dzielnicy było Kino Zorza (obecnie w budynku znajduje się sklep z farbami) oraz klub Sezam zlokalizowany w budynku stołówki przy bramie głównej Zakładów Naprawy Taboru Kolejowego. 

W latach 70. i 80. mieszkańcy chętnie odwiedzali kawiarnię Kamena ulokowaną w samym sercu dzielnicy, a następnie również Starą Karczmę Gdańską znajdującą się w pobliżu Martwej Wisły. 

Lata 90. i związane z nimi przemiany gospodarcze doprowadziły do dużego bezrobocia. Coraz gorzej wyglądały ulice dzielnicy. Pod koniec tysiąclecia ruszyły prace nad budową nowoczesnej drogi prowadzącej do portu – na jej potrzeby zbudowany został Most III Tysiąclecia im. Jana Pawła II, który po Moście Siennickim stał się drugą możliwością dojazdu do dzielnicy i, co ważne, odciążył Most Siennicki i mieszkalną część Przeróbki od bardzo uciążliwego ruchu tranzytowego.  

Modernizację głównych ulic Przeróbki przyniósł XXI wiek: dokonano przebudowy torowiska, powstały nowe przystanki w tzw. typie wiedeńskim. Odnowiono część domów, wykonując termoizolację i malując elewacje pastelowymi barwami.

Fragment opracowania na temat gdańskiej Przeróbki autorstwa Klaudiusza Grabowskiego. Pełen opis dzielnicy [POBIERZ]. 


Festiwal NARRACJE. Instalacje i interwencje w przestrzeni publicznej. Gdańsk 2009-2021, kuratorzy i lokalizacje wydarzenia:

  • NARRACJE #1, Collective Memories, Główne Miasto, 26.11-6.12. 2009, kuratorka: Bettina Pelz
  • NARRACJE #2, Lost and Found, Główne Miasto, 18-21.11.2010, kuratorka: Bettina Pelz
  • NARRACJE #3, Natura miasta / Nature of the City, Dolne Miasto, 17-20.11.2011, kuratorka: Bettina Pelz
  • NARRACJE #4, Czyś odeszła, ukochana zjawo? / Art Thou Gone, Beloved Ghost?, Główne i Stare Miasto oraz Stocznia Gdańska, 15 – 18.11.2012, kurator: Steven Matijcio
  • NARRACJE #5, Odkrywanie zachwyca / Unearthing Delights, Długie Ogrody, 15-17.11.2013, kurator: Rob Garrett
  • NARRACJE #6, Mędrzec i duch / The Sage and the Ghost, Wrzeszcz Górny, 15 -16.11.2014, kuratorzy: Anna Witkowska, Adam Witkowski
  • NARRACJE #7, Przemytnicy / The Smugglers, Nowy Port, 20-21.11.2015, kuratorka: Anna Smolak
  • NARRACJE #8, Królestwo 60,8 m n.p.m / The Kingdom 60,8 m asl, Biskupia Górka, 21-22.10.2016, kurator: Stach Szabłowski
  • NARRACJE #9, Poza sezonem / Off Season, Brzeźno, 17-18.11.2017, kuratorka: Anna Czaban
  • NARRACJE #10, Słońca w ciszy były jak wielki śpiew w zenicie, Oliwa, 16-17.11.2018, kurator: Piotr Stasiowski.
  • NARRACJE #11, Działania terenowe, Siedlce, 15-16.11.2019, kuratorzy: Sylwia Szymaniak i Sarmen Beglarian.
  • NARRACJE #12, Gdańsk 2080. Kongres futurologiczny, 20-21.11.2020, Wrzeszcz Dolny, kuratorzy: Karina Kottová i Piotr Sikora.

Organizator: Instytut Kultury Miejskiej | Współorganizator: Gdańska Galeria Miejska

www.narracje.eu

www.facebook.com/NarracjeGdansk

Kontakt

Joanna Weltrowska

Joanna Weltrowska

Obecnie specjalista ds. organizacji projektów w Instytucie Kultury Miejskiej, zajmuje się  projektami realizowanymi w przestrzeni publicznej, takimi jak: Narracje. Instalacje i Interwencje w Przestrzeni Publicznej, Opera na Targu Węglowym.

joanna.weltrowska@ikm.gda.pl

tel. 785852016

Anna Jankowsk, fot Renata Dąbrowska

Anna Jankowska

Koordynuje projekty związane z Miastem m.in Miejsca i ODCINKI.

anna.jankowska@ikm.gda.pl

Halina Grabowska

Halina Grabowska